“Als je ervan weet, kun je niet niets doen”: Flakkees stel strijdt tegen uitbuiting vrouwen

Het was de film 'The Whistleblower' die het zaadje jaren geleden plantte bij Lisa van Gelder. Deze film is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over de ondergrondse seksindustrie in het naoorlogse Bosnië waarvan honderden vrouwen het slachtoffer zijn geworden. “Ik dacht als dit echt gebeurt, dan wil ik er iets tegen doen.” Nu komt ze met haar man Marinus eind september 2026 in actie tijdens de Muskathlon en willen ze geld inzamelen om onrecht tegen vrouwen te bestrijden.

Door Connie Bestman

“De Muskathlon is een beweging die zich inzet voor recht en het fondsen werven voor een goed doel combineert met een sportprestatie. Dit om zelf ook letterlijk in beweging te komen”, vertelt ze op de bank in hun zelf verbouwde huis in Herkingen. De Muskathlon werkt hierin samen met vier partners, namelijk Compassion, Open Doors, Tot Heil des Volks en IJM. Elk jaar vinden verschillende van deze Muskathlons plaats met hun eigen onderwerp, zoals in Rwanda waar het thema extreme armoede is of de Filipijnen over moderne slavernij. “Maar de Muskathlon naar Moldavië met Tot Heil des Volks sprak ons qua onderwerp het meest aan”, zo legt Lisa de reden uit waarom voor het thema mensenhandel en gedwongen prostitutie is gekozen. Moldavië wordt samen met andere Oost-Europese landen ook wel de ‘motor van de Europese mensenhandel’ genoemd.

Verbod op reclame voor vlees
Deelnemers volgen de weg door Europa die de vrouwen ook afleggen vanuit Moldavië naar Nederland. Het eindigt op de plek waar het onrecht plaatsvindt: op de Wallen in Amsterdam. “Dat lijkt me het spannendste, als je oog in oog met die vrouwen komt te staan, die tegen hun wil hun lichaam moeten verkopen, en je niets kan doen. Die onmacht is het moeilijkste”, blikt Lisa vooruit. “Wat me aan het hart gaat, is dat het voor veel vrouwen lastig is om te stoppen. Soms worden ze letterlijk vastgehouden, maar dwang kent vele vormen. Zo kunnen veel vrouwen ook niet stoppen omdat hun inkomsten hun familie in het buitenland in leven houden, of omdat ze anders zelf niet in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Vaak zitten deze vrouwen vast in een wereld waaraan ze moeilijk kunnen ontsnappen.” Marinus vult aan: “Je bent er inderdaad niet mee klaar als je een vrouw daar weghaalt en haar drie nachten onderdak biedt. Je moet vrouwen begeleiden bij het zoeken van huisvesting, werk, coaching of traumabehandeling. Dat kost veel tijd en geld.” Het is voor het stel moeilijk te zien hoe Nederland omgaat met prostitutie. “Ik las net dat er in Amsterdam een verbod komt op reclame voor vlees en fossiele brandstoffen. Dat mag niet meer, maar een vrouw mag wél als een product worden tentoongesteld”, maakt Marinus een vergelijking.

Ook de week, door hen een belevenisreis genoemd, wordt naar verwachting heel heftig. “Ik denk dat er veel emoties zijn,” blikt Marinus vooruit. “De omstandigheden op het platteland zijn in Moldavië vaak niet goed. Ze zoeken de meest kwetsbare vrouwen op of kinderen uit weeshuizen belanden in een crimineel netwerk van mensenhandelaren.” Het platteland is ook waar de reis begint om de situatie te zien en te begrijpen hoe iemand hierin terecht kan komen. “Het wordt vaak via via geregeld en de meisjes denken dat ze gaan werken als bloemist of au pair.” In de documentaire 'Nefarious: Merchant of souls' is te zien hoe georganiseerd deze misdaad is. Vrouwen worden tijdens hun reis al ‘klaargemaakt’ voor het werk dat ze moeten gaan doen. Hun paspoort wordt afgepakt, ze worden meerdere keren verkracht, mishandeld en verhandeld aan de hoogste bieder op een veiling. Tegen de tijd dat ze in Nederland aankomen, is hun waardigheid afgebroken. Hoe de Nederlandse deelnemers de reis naar Amsterdam afleggen, wordt expres niet bekendgemaakt om iets van de onzekerheid over te brengen. “Waarschijnlijk moeten we een stuk met de bus en de trein of slapen in een stacaravan”, beschrijft Lisa de reis.

Stroopwafelactie
Eind september begint de reis met 30 andere deelnemers. Elke deelnemer moet tienduizend euro inleggen, het Herkingse stel moet dus maar liefst 20.000 euro zien in te zamelen. “Het hele jaar staat ervan in het teken”, geven ze aan. Als het bedrag niet wordt gehaald, mogen ze wel mee maar daar wil het stel het niet op laten uitlopen. “Je moet er moeite voor doen, alleen een huis-aan-huiscollecte heeft geen zin dus je moet meer acties verzinnen.” Dat vraagt tijd en geld, maar dat vinden ze niet erg. Naast het geld inzamelen, komen ze ook sportief in actie. Op de laatste dag van de reis vindt de sportprestatie plaats in Amsterdam. Marinus gaat een marathon lopen en Lisa fietst 120 kilometer. Beiden zijn al sportief maar moeten hierdoor de trainingen wat opschroeven. “Ik loop regelmatig hard en heb al een halve marathon gelopen, maar het wordt wel een uitdaging”, vertelt Marinus.

Tot september wil het paar elke maand twee acties organiseren. Zo is er op zaterdag 7 maart 2026 een informatieavond in de plaatselijke kerk waar ze geïnteresseerden vertellen over de reis en het doel. Ook wordt er een stroopwafelactie gehouden en zijn er plannen voor een paaseitjesactie, een fietsoutfit met sponsoren erop en een hardloopevenement in Herkingen. Hiervoor moeten de deelnemers zelf sponsoren zoeken. “Het is mooi om sponsoren te werven, maar tegelijk ook bewustwording te creëren dat dit speelt”, legt Lisa uit. “Het raakt ons zo dat we niet langer willen wegkijken. En als je ervan weet, kan je er niet meer omheen en kan je niet niets doen”, is hun gezamenlijke conclusie.

Wie het stel wil sponsoren of meer van de persoonlijke beweegredenen wil weten, kan terecht op hun persoonlijke Muskathlon-website. 

Woensdag 18 februari 2026