Asielopvang op het eiland: zorgen, incidenten en integratie

De opvang van asielzoekers op schepen in Middelharnis en Stellendam is een onderwerp dat veel discussie oproept op Goeree-Overflakkee. Inwoners uiten regelmatig zorgen over de opvanglocaties. Eind januari 2026 werd in de media bericht over een ernstig incident in Stellendam in november 2025, dat leidde tot maatschappelijke onrust en politieke vragen. Sinds september 2025 heeft de redactie uitgebreid onderzoek gedaan, waarbij interviews met de gemeente, het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), VluchtelingenWerk Nederland (VWN) en cijfers van de politie inzicht gaven in dit complexe vraagstuk.

Sinds 2024 liggen er twee schepen in Middelharnis en Stellendam die dienen als noodopvanglocaties voor asielzoekers die nog geen status hebben. Het COA regelt de opvang en begeleiding van deze vluchtelingen en is verantwoordelijk voor asielzoekers die nog in hun procedure zitten. De gemeente is, vanuit de landelijke Spreidingswet, verantwoordelijk voor het verzorgen van de opvanglocaties. VluchtelingenWerk Nederland richt zich op de begeleiding en integratie van statushouders die al aan de gemeente zijn gekoppeld, zoals zij die in doorstroomlocaties verblijven. Het voormalige gemeentehuis aan de Voorstraat in Dirksland is zo’n doorstroomlocatie. Statushouders zijn vluchtelingen met een verblijfsvergunning: ze hebben de asielprocedure doorlopen en mogen in Nederland blijven.

Incidenten in cijfers
De zorgen van de lokale gemeenschap hebben vooral te maken met de veiligheid. De politie heeft de cijfers gedeeld van meldingen en incidenten die zijn gedaan op beide opvanglocaties. De politie kan echter niet bevestigen of het in alle gevallen om incidenten gaat die te maken hebben met asielzoekers. 

Tussen januari 2024 en eind 2025 werden er opvallende verschillen in het aantal incidenten geregistreerd op de twee opvanglocaties. In Middelharnis, bij het Havenhoofd, werden 21 incidenten gemeld, waarvan de meeste incidenten relatief licht van aard waren, zoals ruzies zonder ernstige gevolgen of overlast door verwarde personen. Hier werd 2 keer een persoon aangehouden.

In Stellendam, aan de Meester Snijderweg, werd met 52 incidenten meer dan het dubbele aantal geregistreerd. Naast ruzies kwamen er ook zwaardere incidenten voor, zoals mishandeling, drugsdelicten en wapenbezit. De politie moest hier vaker ingrijpen, wat leidde tot intensievere contactmomenten met de wijkagent en meerdere onderzoeken.

Cijfers van het COA
Het COA registreert ook incidenten op opvanglocaties, variërend van fysieke agressie tot het overtreden van huisregels. In 2024 werden op de locatie in Middelharnis 24 incidenten geregistreerd, waarvan het merendeel betrekking had op het overtreden van huisregels (14 meldingen). Verder waren er 4 gevallen van verbale agressie, 3 gevallen van fysiek geweld en 3 van non-verbale agressie. Op de locatie in Stellendam werden in totaal 99 incidenten geregistreerd, waarvan 84 meldingen van huisregelovertreding. De overige incidenten omvatten verbale agressie (12), fysiek geweld (2) en non-verbale agressie (1). In beide gevallen werden geen incidenten met verbale suïcidedreiging of zelfdestructieve acties gemeld.

Huisregels van opvanglocaties
Het overtreden van huisregels werd het vaakst geregistreerd door het COA. De huisregels op opvanglocaties zijn uiteenlopend en omvatten gedragsnormen, zoals het verbod op discriminatie, intimidatie, geweld en het bezit van illegale middelen of wapens. Er zijn ook regels omtrent privacy (zoals het verbod op foto-, video- of geluidsopnamen zonder toestemming) en verplichtingen rond de woonruimte (zoals het schoonhouden van kamers en de verplichting om medewerkers toegang te verlenen voor controles). Overtredingen kunnen variëren van het inhouden van het weekgeld tot overplaatsing naar een strengere locatie, afhankelijk van de ernst van de overtreding.

Informatie over leefgeld staat op de website van het COA.

Onrust
Op 15 november 2025 vond er in Stellendam een ernstig incident plaats, waarbij een bewoner van het asielschip een jonge vrouw achtervolgde en probeerde haar woning binnen te dringen. Dit leidde tot maatschappelijke onrust en politieke vragen. De lokale politieke partij ‘Trots op Goeree-Overflakkee’ (TOG) uitte kritiek op de communicatie van de gemeente, die volgens hen te traag was in het informeren van de inwoners over het incident. De partij vroeg om meer transparantie van de gemeente en het COA over dergelijke incidenten en stelde vragen over de veiligheid en de maatregelen die worden genomen om herhaling te voorkomen. De betrokken bewoner is overgeplaatst naar een andere locatie.

Normatieve ophoging
Volgens medewerkers van VWN speelt ‘normatieve ophoging’ een belangrijke rol bij het versterkte gevoel van onveiligheid. Dit begrip, uit de sociologie, verwijst naar het verschijnsel waarbij incidenten die in grotere steden vaak onopgemerkt blijven, in een rustige gemeente als Goeree-Overflakkee veel sterker worden ervaren. In een eilandgemeente waar weinig gebeurt, kan een relatief klein incident al leiden tot veel media-aandacht en maatschappelijke onrust.

Discriminatie
Een gevoel van onveiligheid komt soms ook voor bij nieuwkomers. Volgens VluchtelingenWerk Nederland (VWN) geven sommige statushouders aan discriminatie te ervaren op het eiland. Zo krijgen zij op straat te horen dat ze “niet horen in Nederland”. Dit soort uitspraken heeft een grote invloed op het welzijn van statushouders, die zich al kwetsbaar voelen door de omstandigheden van hun verblijf.

Identiteit
Een medewerker van VWN stelt dat veel onbegrip ontstaat door culturele verschillen, zoals het grotere belang van religie in sommige culturen in vergelijking met de Nederlandse cultuur. Daarnaast wijzen ze erop dat nieuwkomers, hoewel ze met dezelfde universele problemen als Nederlanders te maken hebben, altijd hun eigen achtergrond en identiteit behouden.

Integratie en sociale projecten
Ondanks zorgen over de veiligheid, zijn er positieve signalen van integratie op Goeree-Overflakkee. Het COA en VWN wijzen op verschillende succesvolle initiatieven die bijdragen aan de sociale integratie van vluchtelingen. Zo leren kinderen van vluchtelingen snel de taal en worden zij goed opgevangen op scholen. Medewerkers van VWN benadrukken het belang van maatschappelijke initiatieven voor een succesvolle integratie, vooral in kleinere gemeenschappen waar de resultaten vaak sneller zichtbaar zijn.

Veiligheid en integratie
De opvang van asielzoekers op Goeree-Overflakkee kent zowel positieve als negatieve kanten. Hoewel het COA en de gemeente aangeven dat de opvang overwegend goed verloopt, laten incidenten en politieke vragen zien dat er blijvende aandacht nodig is voor zowel veiligheid als integratie. Transparante communicatie en gerichte inspanningen op het gebied van integratie zijn essentieel voor het welzijn van zowel asielzoekers als de lokale gemeenschap.

Vrijdag 6 februari 2026
Door Internetredactie Omroep Archipel