Dit is waarom elf slachtoffers van de watersnoodramp anoniem bleven

Op 1 februari 2026 werd in Oude-Tonge stilgestaan bij de slachtoffers van de Watersnoodramp van 1953. In dit dorp verloren 311 mensen hun leven, het hoogste aantal van alle dorpen in de regio. Van deze slachtoffers zijn er elf nooit geïdentificeerd. Zij liggen begraven in een massagraf aan de rand van het dorp, een plek die de dramatiek van de ramp tot op de dag van vandaag symboliseert

Door Rijnmond

Op de begraafplaats staan verschillende grafstenen, waarvan de eerste is gemarkeerd met ‘onbekende jongen’. Daarna volgen meer tegels zonder naam, de begraafplaats eindigt met een steen waarop ‘onbekend meisje’ twee keer vermeld staat. Het blijft een vraag waarom deze mensen nooit geïdentificeerd konden worden en of het met moderne technieken misschien toch mogelijk is om hen alsnog een naam te geven.

Trauma verwerken
Wim Harteveld, die zelf geen getuige was maar zich wel in de ramp heeft verdiept, vertelt hoe de overstroming het dorp en de omgeving heeft getekend. “Er werd lang over gezwegen. Het was voor veel mensen te ingrijpend om er openlijk over te praten. Nu merken we gelukkig dat steeds meer mensen bereid zijn om hun verhalen te delen, wat helpt om het trauma te verwerken,” aldus Harteveld. Hij legt uit dat sommige mensen het eiland zelfs verlieten omdat het verdriet te zwaar was om mee te dragen.

De ramp zelf vond plaats in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953. Door een zware storm en springtij braken de dijken, waarna een vloedgolf over de polder richting Oude-Tonge trok. Het water steeg snel tot 4,5 meter en verwoestte huizen en boerderijen. Families werden gescheiden en de lichamen van de slachtoffers werden vaak maanden later, op grote afstand van het dorp, teruggevonden.

De nasleep was hartverscheurend. Een dag na de overstroming stond het dorp nog volledig onder water. Sommige straten waren verdwenen, maar de kerk en de molen stonden als stille getuigen van de verwoestende kracht van het water. Van de 311 doden in Oude-Tonge kwamen er 305 uit het dorp zelf, plus 10 uit Nieuwe-Tonge. Ook mensen uit Den Bommel en Utrecht verloren die nacht hun leven, omdat ze op bezoek waren.

Massagraf
Na de overstroming moest het dorp snel zijn doden bergen. De begraafplaatsen waren onder water gezet en dus onbruikbaar. De lichamen werden verzameld in de garage van Tuns, het enige droge gebouw in het dorp. Daar werden ze gewassen, geïdentificeerd en gekist. Daarna werden de lichamen naar een tijdelijk massagraf aan de rand van het dorp gebracht. De identificatie gebeurde door dorpsbewoners die veel van de slachtoffers kenden. Helaas werden elf mensen nooit geïdentificeerd. Zij werden begraven in de chaos van het moment, zonder naam.

De tijdelijke begraafplaats werd later een permanente herdenkingsplek. De slachtoffers, ook de onbekende, kregen een eigen tegel. Wim Harteveld legt uit dat de kans groot is dat de slachtoffers niet precies liggen waar hun naam op de tegel staat. “Voor veel nabestaanden is dat prima. Ze hebben daarmee toch een plek om te herdenken,” zegt hij. De onbekende slachtoffers kregen tegels zonder naam, zodat ook zij kunnen worden herdacht.

DNA-onderzoek
Er wordt wel gesproken over de mogelijkheid om de onbekende slachtoffers alsnog te identificeren met moderne DNA-technieken. In Zierikzee gebeurde dit enkele jaren geleden, maar Harteveld wijst erop dat de situatie in Oude-Tonge anders is: “Daar wist men precies waar de slachtoffers lagen. Hier ligt alles in een massagraf. We weten niet wie waar ligt begraven.”

Tot nu toe is er geen verzoek gekomen om de onbekende slachtoffers op te graven. Harteveld: “Nabestaanden willen niet verder graven in het verleden. Het blijven voor altijd onbekende jongens, meisjes en vrouwen. Dat is de harde realiteit.”

Maandag 2 februari 2026