Historische orgelpijpen krijgen nieuw leven in Dirksland

Maandag 27 juli 2026

De Gereformeerde Gemeente in Dirksland krijgt een nieuw kerkorgel. Orgelbouwer Steendam uit het Groningse Roodeschool is momenteel bezig met de bouw daarvan. In de zomer van 2027 moet het orgel worden neergezet. Volgens de bouwer is het huidige orgel nog prima, maar past een groter instrument beter bij het kerkgebouw.

Het nieuwe orgel is inmiddels voor ongeveer 80 procent af, vertelt orgelbouwer Sicco Steendam. Hij noemt het een “nieuw, historisch orgel” omdat het bestaat uit onderdelen van oude orgels uit de periode 1860-1880 die niet meer werden gebruikt. Een vorm van duurzaam orgelbouwen dus.

Aan het orgel werkt hij al sinds 2018 en oorspronkelijk was het bedoeld voor een andere kerk. “Maar daar was alleen maar ruzie, dus daar ben ik bij weggelopen”, vertelt de bouwer. Voor hem is de klik met een klant dan ook heel belangrijk. “Er moet respect over en weer zijn. In de kerk heb je vaak mannen die iets willen, maar ik bouw zoals ik het wil. Soms botst dat en soms vliegen ze me om de hals, er is geen tussenweg.” Voor Steendam gaat kwaliteit boven alles. “Het budget is per kerk verschillend en is afhankelijk van de portemonnee. Maar als het alleen daar om gaat, ben ik snel weg.”

Aan de grond vastgegroeid
Uiteindelijk zette Steendam dat orgel op Marktplaats, waarna het onder de aandacht kwam van de Gereformeerde Gemeente in Dirksland. “Ik heb nog nooit een orgel zolang in de werkplaats gehad, het is bijna aan de grond vastgegroeid.” Dat het orgel straks naar Goeree-Overflakkee verhuist, zal voor Steendam wel even wennen zijn. “Ik moet mezelf altijd wel twee weken bij elkaar rapen als een orgel weggaat, ik voel me dan even leeg”, legt hij uit.

Het nieuwe orgel is geen barokorgel, maar gebouwd in romantische stijl, die goed past bij de gemeentezang. Volgens Steendam hoeft het huidige orgel bovendien niet direct weg. "Een kleine kerk kan er nog heel goed mee uit de voeten, dus ik zou het niet voor een appel en een ei van de hand doen als ik hen was.” De noodzaak om het huidige instrument te verkopen is er dan ook nog niet, want volgens hem kunnen de orgels prima in dezelfde ruimte staan. “Dit orgel komt op een nieuwe orgelvloer boven de preekstoel, het andere bevindt zich er tegenover dus dat bijt elkaar niet.”

Half miljoen euro
Als de Gereformeerde Gemeente aan het oude orgel nog wat geld kan verdienen, zou dat financieel fijn zijn. Steendam schat het nieuwe orgel in Dirksland op een waarde van ongeveer een half miljoen euro. Bij een compleet nieuw orgel kan dit oplopen tot acht ton. Er zitten in het Dirkslandse orgel dan ook ruim 12.000 werkuren in. “Normaal ben je met een man of vijf zo’n anderhalf tot twee jaar bezig met een orgel. Mensen hebben daar geen idee van.”

Dat een nieuw orgel zoveel werk is, heeft alles te maken met de opbouw van het instrument. "Een orgel is eigenlijk een compleet orkest," zegt de orgelbouwer. Een orgel bestaat uit verschillende registers. Elk register heeft een eigen klank, net als een instrument in een orkest. Alle registers worden afzonderlijk gebouwd, gestemd en afgestemd op de akoestiek van de kerk. Pas daarna kan de organist de verschillende klanken naar wens combineren.

Als het orgel eenmaal klaar is voor plaatsing, trekt de orgelbouwer ook nog eens twee maanden in Dirksland uit voor de klus. “Je bent dan aan het installeren en nog aan het aanpassen. En een nieuwe vloer kan soms ook problemen opleveren”, legt hij uit.

Op dit moment rondt Steendam eerst een nieuw orgel in Zeist af. Daarna richt hij zich volledig op het orgel voor Dirksland.

Door Internetredactie Omroep Archipel