Spreidingswet dwingt gemeente tot opvang, discussie over locaties uitgesteld

Vrijdag 20 maart 2026

De komst van een asielzoekerscentrum (azc) was in veel gemeenten in de regio Rijnmond een belangrijk verkiezingsthema voor de gemeenteraadsverkiezingen. De eerste cyclus is voorbij en een nieuwe ronde met nieuwe opvangdoelen staat al klaar. In zeker vijf gemeenten in de regio Rijnmond zijn besluiten, na discussie en protesten, uitgesteld tot na de verkiezingen. Ook op Goeree-Overflakkee is dit het geval. Het nieuwe college moet hier de knopen doorhakken.

In samenwerking met Rijnmond

Op Goeree-Overflakkee was er geen partij die zei niet te willen voldoen aan de spreidingswet. Wel zijn er partijen tegen een grootschalige AZC, zoals het CDA, die pleit voor kleinschalige opvang. De SGP steunt de tijdelijke opvang op de boten. Winnaar van de verkiezingen, Trots Op Goeree-Overflakkee (TOG), heeft laten weten te willen voldoen aan de spreidingswet, maar niet in welke vorm. 

Spreidingswet
De Spreidingswet, die sinds 2024 geldt, verplicht gemeenten om bij te dragen aan de opvang van asielzoekers. Het aantal plekken per gemeente wordt berekend op basis van inwonersaantal en welvaart. Gemeenten kunnen onderling ruilen voordat het verdeelbesluit definitief wordt. Het naleven van de wet is verplicht. Als een gemeente niet meewerkt, kan de minister ingrijpen en uiteindelijk zelf een locatie aanwijzen. Gemeenten bepalen alleen de invulling: locatie, grootte en overleg met omwonenden, niet óf er een AZC komt.

Zes gemeenten voldoen
Op 1 februari 2026 moesten alle opvangplekken beschikbaar zijn, maar de meeste gemeenten in de regio Rijnmond voldoen daar niet aan. Zes gemeenten in de regio voldoen wel, waaronder Goeree-Overflakkee, maar ook Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Krimpen aan den IJssel, Rotterdam en Zwijndrecht. Alblasserdam hoeft geen opvang te bieden en voldoet daarmee ook. Twee gemeenten weigeren om te voldoen aan de Spreidingswet: Albrandswaard en Hardinxveld-Giessendam. Zij hebben geen plannen voor een azc.

Tijdelijke opvang
Veel gemeenten bieden opvang, maar vaak tijdelijk en op schepen. Goeree-Overflakkee voldoet bijvoorbeeld formeel aan de wet, maar heeft alleen noodopvang op schepen. Het COA wil deze noodopvang zo snel mogelijk afbouwen omdat die duurder en van mindere kwaliteit is dan reguliere opvang. Vaste locaties zouden meer rust brengen, verhuizingen beperken en betere begeleiding van bewoners mogelijk maken.

Beslissingen over vaste locaties zijn uitgesteld tot na de verkiezingen. Bijna alle partijen zijn tegen grootschalige AZC’s en willen kleinschalige, flexibele opvang die past bij dorpen en de leefomgeving. CDA en TOG benadrukken daarnaast dat opvanglocaties veilig en beheersbaar moeten zijn.

Handhaving
Verkiezingsbeloftes dat er geen AZC komt, hebben juridisch geen basis. De vorige minister greep niet in bij gemeenten die de wet niet volledig naleefden en wilde de Spreidingswet afschaffen. Het nieuwe kabinet behoudt de wet, maar hoe de naleving gehandhaafd wordt, is nog niet bekend.
Volgens het COA is het belangrijk dat gemeenten doorgaan met het regelen van vaste locaties. Dat draagt bij aan betere opvang en begeleiding van gevluchte mensen en zorgt voor meer maatschappelijke rust.

Gemeenten in Zuid-Holland gaan komend jaar opnieuw in overleg over de verdeling van opvangplekken. Het totaal aantal benodigde plekken in onze regio is iets lager dan twee jaar geleden, maar totdat er een officieel verdeelbesluit ligt, blijven de huidige aantallen gelden.

Door Internetredactie Omroep Archipel