Van stembiljet tot telling: zo verlopen de verkiezingen op Goeree-Overflakkee

Zaterdag 7 maart 2026

Met de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 18 maart 2026 in aantocht is de gemeente Goeree-Overflakkee druk bezig met de organisatie van het verkiezingsproces. Achter de schermen werkt een projectteam maandenlang aan de voorbereidingen, van het indelen van kandidatenlijsten tot het trainen van stembureauleden en het verwerken van de uitslagen.

Beluister hier de audio.

Door Redactie Op de Hoagte

In het radioprogramma Op de Hoagte warenEsther van Driel en Germa Laarman van de gemeente Goeree-Overflakkee te gast om het proces rondom de verkiezingen toe te lichten.

Volgens Esther van Driel begint de organisatie ruim van tevoren. Eén van de eerste stappen is het vaststellen van de volgorde van de partijen op het stembiljet. Daarbij wordt grotendeels aangesloten bij de uitslag van de vorige verkiezingen. “De grootste partij die bij de vorige verkiezingen de meeste zetels heeft gehad, krijgt nummer één. En alle partijen die zich kandidaat stellen en de vorige verkiezingen ook meededen, krijgen het nummer van de vorige verkiezingen. Zijn er nieuwe partijen die meedoen, dan vindt er een loting plaats om de laatste nummers.” Voor de komende verkiezingen hebben zich negen partijen aangemeld. Zeven daarvan deden ook bij de vorige verkiezingen mee en behouden daarom hun lijstnummer.

Training
Een belangrijk onderdeel van de voorbereiding is het werven en opleiden van stembureauleden. Zij moeten ervoor zorgen dat het stemmen eerlijk en volgens de regels verloopt. Kandidaten worden vooraf gecontroleerd om belangenverstrengeling te voorkomen. “Voor de gemeenteraad kijken we of niemand op de kandidatenlijst staat. Je mag geen stembureaulid zijn als je in de raad zit of op de kandidatenlijst staat,” legt Van Driel uit.

“Iedereen krijgt een zogenaamde e-learning aangeboden. Dat is een verplichte e-learning. En eigenlijk wordt de persoon door het hele proces meegenomen: wat moet je doen en hoe moet een stembureau ingericht worden, want zelfs dat ligt wettelijk vast.” Tijdens de training wordt ook aandacht besteed aan het stemgeheim, het controleren van identiteitsbewijzen en het bewaren van de orde in het stembureau.

Stemkoffer
Op de verkiezingsdag zelf begint het werk voor de organisatie al vroeg. Om 06:00 uur ’s ochtends staan medewerkers klaar om de voorzitters van de stembureaus te ontvangen. Zij halen dan een zogenoemde stemkoffer op met alle benodigdheden voor de dag. “Ieder stembureau heeft zijn eigen stemkoffer. In dat koffertje zitten alle zaken die nodig zijn voor in het stembureau,” vertelt Germa Laarman. “Denk aan potloodjes, plakband, pennen, maar ook instructies en handleidingen om te controleren wat mag en wat niet.” Vanaf 07:30 uur moeten alle stembureaus gereed zijn om kiezers te ontvangen. Gedurende de dag blijft het projectteam stand-by voor vragen of onverwachte situaties, bijvoorbeeld als een stembus vol raakt of wanneer er vervanging nodig is voor een uitgevallen stembureaulid.

Tellen op de stembureaus
Om 21:00 uur sluiten de stembureaus en begint direct het telproces. Op Goeree-Overflakkee gebeurt dat decentraal. “Dat betekent dat ieder stembureau direct de stemmen telt op de locatie zelf,” legt Van Driel uit. De eerste telling gebeurt op partijniveau. Die resultaten worden doorgegeven aan de gemeente, zodat een voorlopige uitslag kan worden samengesteld.

Uitslagenavond
Tijdens de verkiezingsavond die live wordt uitgezonden op Omroep Archipel worden de eerste resultaten bekendgemaakt. Germa Laarman vertelt dat hiervoor een speciale bijeenkomst wordt georganiseerd. “We hebben vanaf 21:00 uur een uitslagenavond in De Staver. Daar zijn vertegenwoordigers van politieke partijen aanwezig en worden de uitslagen gedeeld.” De definitieve uitslag volgt later, nadat alle stemmen volledig zijn geteld en gecontroleerd.

Controle en eventuele hertellingen
De dag na de verkiezingen komt het gemeentelijk stembureau bijeen om alle processen-verbaal van de stembureaus te controleren. Als er verschillen worden geconstateerd, kan een hertelling plaatsvinden. “Als er verschillen zijn, dan staat er een team klaar dat het stembureau gaat natellen. En dan moet het helemaal nageteld worden. Alles. Al is er eentje verschil.” Dat komt volgens Van Driel bij vrijwel iedere verkiezing wel ergens voor. Vaak gaat het om kleine afwijkingen, maar nauwkeurigheid staat voorop. Uiteindelijk stelt het centraal stembureau, onder leiding van de burgemeester, de definitieve verkiezingsuitslag vast. 

Na de verkiezingen worden de gekozen raadsleden getoetst (de geloofsbrieven) om te zien of ze aan alle wettelijke eisen voldoen. De oude raad neemt afscheid, waarna de nieuwe raadsleden officieel worden beëdigd. De grootste partij neemt meestal het initiatief om te onderzoeken welke partijen samen een meerderheid kunnen vormen. De onderhandelende partijen stellen een programma op voor de komende vier jaar. Als de coalitie rond is, worden de wethouders benoemd. Samen met de burgemeester vormen zij het College van Burgemeester en Wethouders (B&W).

Beluister nu via podcast diensten zoals Spotify, Google Podcasts en Apple Podcasts.