Zeehondenwachters stuiten op onbegrip: "Wie ben jij om mij iets te zeggen?"

Tijdens het pupseizoen van de grijze zeehond, dat loopt van december tot en met februari, komen bij zeehondenopvang A Seal in Stellendam veel meldingen binnen van jonge zeehonden op het strand. Getrainde zeehondenwachters gaan bij deze meldingen ter plaatse om de situatie te beoordelen en zo nodig hulp te bieden. Juist in deze periode krijgen zij regelmatig te maken met onbegrip en soms agressie van strandgangers, vooral tijdens drukke dagen zoals de kerstdagen.

Volgens Vincent Serbruyns, manager dierenzorg bij A Seal, komt dit vooral doordat veel mensen niet weten wat een zeehondenwachter is en welke taak die heeft. Zeehondenwachters vragen strandbezoekers om afstand te houden van zeehondenpups, maar dat leidt geregeld tot discussies. In enkele gevallen zijn wachters uitgescholden, toegeschreeuwd of bedreigd.

Zeehondenakkoord en opleiding
Sinds 2020 geldt in Nederland het zeehondenakkoord. Dit is een wettelijke regeling die vastlegt wie met zeehonden mag werken. Zeehondenwachters zijn speciaal opgeleide mensen die bevoegd zijn om met deze dieren om te gaan. Zij volgen een opleiding bij een opvangcentrum, zoals A Seal in Stellendam. Deze opvang is verantwoordelijk voor zeehonden langs de kust van België tot en met IJmuiden.

Serbruyns: "Ik heb zo’n 70 á 80 mensen opgeleid bij A Seal. De deelnemers volgen eerst een theorie opleiding en daarna brengen zij de theorie in de praktijk bij A seal. De opleiding wordt ook echt afgesloten met examen. Het is best een pittige opleiding. Je hebt een bepaalt aantal competenties nodig voordat de deelnemers met zeehonden kunnen werken."

Gevaar en gezondheid
Veel mensen onderschatten volgens Serbruyns de risico’s van zeehonden. "Zeehonden zijn best gevaarlijk, het is een van de grootste roofdieren van Nederland. Het is ook een defensief dier, als ze zich bedreigd voelen, gaan ze bijten. Mensen zijn zich daar niet van bewust. Zeehonden zien er lief en mooi uit, maar er is meer dan het uiterlijk."

Daarnaast letten zeehondenwachters ook op gezondheidsrisico’s. "Zeehonden op het strand kunnen een ziekte hebben of een longontsteking, deze aandoeningen zijn in sommige gevallen ook overdraagbaar van dier op mens. Er is toch een risico bij het werken met zeehonden."

Honden en selfies
Discussies ontstaan vaak door loslopende honden of mensen die dichtbij willen komen voor een foto. Serbruyns: "Een zeehond is een roofdier, het gebeurt regelmatig dat een zeehond een hond bijt, of andersom. Hierbij kunnen ook ziektes overslaan van zeehond op hond. Er zijn altijd mensen die het verhaal begrijpen, maar er zijn ook heethoofden die alles doen voor een leuke selfie of facebookpost, ook dan krijg je discussies."

Volgens hem lijken de reacties soms op die richting politie of boa’s. 'Wie ben jij om mij iets te zeggen?', is dan de reactie. Deze mensen gaan schelden of negeren de instructies. "Het gebeurt gelukkig niet dagelijks, maar het zijn vervelende situaties."

Niet ingeburgerd
Een andere oorzaak van het onbegrip is dat de functie van zeehondenwachter nog niet algemeen bekend is. "Ze zijn herkenbaar, maar nog niet echt bekend. Mensen zien het nog niet als een officiële functie." De wachters dragen gele hesjes met daarop hun functie en de naam van de opvang.

Onnodige opvang
Wanneer mensen of honden te dicht bij een pup komen, kan de moeder vluchten. Zij keert altijd terug naar dezelfde plek en vindt haar pup soms niet meer terug. Ook grote groepen mensen kunnen ervoor zorgen dat de moeder wegblijft. Deze pups moeten dan naar de opvang. Serbruyns: "Het is sneu dat pups in de opvang komen omdat mensen zich ermee bemoeid hebben, terwijl ze het prima hadden kunnen redden met hun moeder. Dit gebeurt jaarlijks."

Afstand houden en melden
In het zeehondenakkoord staat dat mensen minimaal 30 meter afstand moeten houden van zeehonden om stress en vluchtgedrag te voorkomen. Door getijden is dit niet altijd haalbaar, bijvoorbeeld in Ouddorp. In dat geval geldt: houd zoveel mogelijk afstand. "Er zijn borden geplaatst bij het strand waarop staat hoe veel afstand mensen moeten nemen van zeehonden, maar er zijn ook genoeg mensen die niet letten op de verkeersborden," aldus Serbruyns.

Hij roept strandbezoekers op om bij twijfel altijd te bellen. "Zie je een zeehond op het strand? Bel ons, ook bij twijfel, samen gaan we kijken wat er aan de hand is. We hebben liever dat we samen kunnen controleren wat de situatie is, zonder dat we in actie moeten komen."

Meldingen kunnen worden gedaan bij A Seal via (0)88 27 47 780 of via telefoonnummer 144, het landelijk meldpunt voor dierenleed.

Vrijdag 16 januari 2026
Door Internetredactie Omroep Archipel